ჯაჭვის მოვლის გზამკვლევი მოტოციკლისთვის
თბილისიდან სტეფანწმინდამდე, ბათუმის ნესტიანი სანაპიროდან კახეთის მტვრიან გზებამდე, მოტოციკლის ჯაჭვი მუდმივად იღებს დარტყმას – წყალს, მტვერს, ქვიშას, ტალახსა და დატვირთვას. ჯაჭვის მოვლის გზამკვლევი მხოლოდ სისუფთავეზე არ არის. ეს არის რუტინა, რომელიც იცავს გადაცემათა სისტემას, ამცირებს მოულოდნელი დაზიანების რისკს და გზაზე მოტოციკლის ქცევას უფრო პროგნოზირებადს ხდის.
ჯაჭვი უკანა ბორბალზე ძალას მუდმივად გადასცემს. თუ ის ზედმეტად მშრალია, დაბინძურებულია ან არასწორად არის დაჭიმული, ზიანდება არა მხოლოდ თავად ჯაჭვი, არამედ ვარსკვლავებიც, საკისრები და ზოგ შემთხვევაში ტრანსმისიის სხვა კომპონენტებიც. ერთი შეხედვით პატარა დეტალი ტურინგის შუაში შეიძლება დიდ პრობლემად იქცეს.
რატომ სჭირდება ჯაჭვს რეგულარული მოვლა
ჯაჭვის რგოლებსა და ვარსკვლავების კბილებს შორის მუდმივი ხახუნია. ქარხნულად შეზეთილ, დალუქული რგოლებით აღჭურვილ ჯაჭვშიც კი გარე ფირფიტები, ლილვაკები და ვარსკვლავებთან კონტაქტის ზედაპირი დაცვას საჭიროებს. საპოხი ამცირებს ხახუნს, წყლის ზემოქმედებასა და კოროზიის რისკს, ხოლო გაწმენდა აცილებს აბრაზიულ ნარევს – მტვერს, ძველ ცხიმსა და ქვიშას.
საქართველოში ინტერვალი მხოლოდ გავლილი კილომეტრებით არ განისაზღვრება. ასფალტზე ქალაქის ყოველდღიური მოძრაობა ჯაჭვს ერთნაირად არ ღლის, როგორც წვიმა, უგზოობა ან მშრალი გრუნტის მარშრუტი. მაგალითად, ხევში, ტალახში ან მტვრიან ენდურო მონაკვეთზე გასვლის შემდეგ მოვლა საჭიროა მაშინაც, თუ ბევრი კილომეტრი არ გაგივლიათ.
სწორად მოვლილი ჯაჭვი მუშაობს ჩუმად, რეაგირებს თანაბრად და არ გაძლევთ მკვეთრ დარტყმას გაზის გახსნისა თუ დახურვისას. მეტალის წკარუნი, არათანაბარი მოძრაობა ან უკანა ნაწილიდან მომავალი უცნაური ხმა სიგნალია, რომ შემოწმება აღარ უნდა გადადოთ.
ჯაჭვის მოვლის გზამკვლევი: როდის გაწმინდოთ და შეზეთოთ
საშუალო გზისთვის პრაქტიკული წესი ასეთია: ჯაჭვი შეამოწმეთ ყოველ მგზავრობამდე, ხოლო გაწმენდა და შეზეთვა ჩაატარეთ დაახლოებით 500-800 კილომეტრში. წვიმის, წყლის გადაკვეთის, ტალახის ან მტვრიანი გზის შემდეგ ეს ინტერვალი მნიშვნელოვნად მცირდება. თუ ჯაჭვი მშრალად გამოიყურება, ზედაპირზე ჟანგის კერებია ან ლილვაკები მტვრით არის დაფარული, გრაფიკს ნუ დაელოდებით.
საუკეთესო დრო ჯაჭვის შესაზეთად მგზავრობის შემდეგაა, როცა მეტალი ოდნავ თბილია და საპოხი უკეთ ნაწილდება. ეს არ ნიშნავს ძალიან ცხელ ჯაჭვზე მუშაობას – მოიცადეთ, სანამ მასთან უსაფრთხოდ შეხებას შეძლებთ. შემდეგ საპოხს უნდა ჰქონდეს დრო, რომ ზედაპირზე დაფიქსირდეს. თუ დილით გასვლას გეგმავთ, ჯაჭვის მოვლა წინა საღამოს გააკეთეთ.
რა დაგჭირდებათ
მოვლისთვის საკმარისია ჯაჭვისთვის განკუთვნილი საწმენდი საშუალება, შესაბამისი საპოხი, რბილი ჯაგრისი, სუფთა მიკროფიბრის ქსოვილი და ხელთათმანები. სასარგებლოა უკანა სტენდი, თუმცა სავალდებულო არ არის. თუ სტენდი არ გაქვთ, მოტოციკლი გადაადგილეთ მცირე მონაკვეთებით და ჯაჭვი ეტაპობრივად დაამუშავეთ.
არ გამოიყენოთ ბენზინი, ძლიერი გამხსნელი, სამუხრუჭე საწმენდი ან მაღალი წნევის წყალი. ასეთი საშუალებები შესაძლოა დააზიანოს ჯაჭვის დალუქვის რგოლები და გამორეცხოს საჭირო ცხიმი. განსაკუთრებით არასასურველია კერხერის ახლო მანძილიდან მიბჯენა – წყალი შეიძლება მოხვდეს იქ, სადაც შემდეგ კოროზიას ვეღარ დაინახავთ.
გაწმენდა: ნაკლები ძალა, მეტი სიზუსტე
პირველ რიგში, მოტოციკლი გამორთული უნდა იყოს. ძრავის ჩართულ მდგომარეობაში ჯაჭვის წმენდა არასდროს სცადოთ, მაშინაც კი, თუ უკანა ბორბალი სტენდზეა. ხელთათმანი, ტილო ან თითი ჯაჭვსა და ვარსკვლავს შორის მოხვედრისას წამებში შეიძლება სერიოზული ტრავმა მიიღოთ.
საწმენდი საშუალება თანაბრად შეასხურეთ ჯაჭვის შიდა მხარეს, რადგან სწორედ ეს ზედაპირი ეხება ვარსკვლავებს. აცადეთ რამდენიმე წუთი, შემდეგ რბილი ჯაგრისით ფრთხილად მოაშორეთ ჭუჭყი. განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ ლილვაკებსა და გვერდით ფირფიტებს, მაგრამ არ გახეხოთ აგრესიულად. მიზანი მეტალის გაპრიალება კი არა, ჭუჭყისა და ძველი საპოხის მოცილებაა.
შემდეგ მშრალი ქსოვილით გაწმინდეთ ნარჩენი. თუ ჯაჭვი ძალიან დაბინძურებულია, პროცესი გაიმეორეთ. მძიმე ტალახიანი მარშრუტის შემდეგ ხშირად უკეთესია ორი მსუბუქი წმენდა, ვიდრე ერთი უხეში დამუშავება, რომელიც დალუქვებს დააზიანებს.
შეზეთვა: სად უნდა მოხვდეს საპოხი
საპოხი მიიტანეთ ჯაჭვის შიდა მხარეს, ქვედა მონაკვეთზე. ამ ადგილას ხსნარი ცენტრიდანული ძალით უკეთ ნაწილდება ლილვაკებსა და ვარსკვლავების კონტაქტის ზონაში. ნელა ატრიალეთ ბორბალი ხელით ან გადაადგილეთ მოტოციკლი და შეასხურეთ თხელი, თანაბარი ფენა მთელ სიგრძეზე.
ზედმეტი რაოდენობა დაცვა არ არის. პირიქით, ზედმეტი საპოხი უფრო სწრაფად იკრავს მტვერს, იფრქვევა დისკზე, საბურავზე ან ბორბლის რგოლზე და საბოლოოდ აჩქარებს დაბინძურებას. დამუშავების შემდეგ ქსოვილით მსუბუქად მოაშორეთ ჭარბი ფენა გვერდით ზედაპირებს.
საპოხის არჩევა გამოყენების ტიპზეა დამოკიდებული. ტურინგისთვის კარგია ისეთი საშუალება, რომელიც წვიმასა და ხანგრძლივ სვლას უძლებს. ენდუროსა და გრუნტის გზებზე ზოგჯერ შედარებით ნაკლებად წებოვანი საპოხი პრაქტიკულია, რადგან ნაკლებ მტვერს იკრავს. ყველა შემთხვევაში შეარჩიეთ მოტოციკლის ჯაჭვისთვის შექმნილი პროდუქტი და არა უნივერსალური ზეთი.
დაჭიმულობა: ზედმეტად მჭიდრო ჯაჭვი ისეთივე პრობლემაა
ჯაჭვის დაჭიმულობა უნდა შეამოწმოთ მწარმოებლის მითითებული მნიშვნელობით. ეს მონაცემი განსხვავდება მოდელიდან მოდელამდე, ამიტომ ერთი მოტოციკლისთვის სწორი მაჩვენებელი მეორისთვის შეიძლება არასწორი იყოს. ჩვეულებრივ, შემოწმება ხდება ქვედა მონაკვეთზე, ჯაჭვის ზემოთ-ქვემოთ მოძრაობის გაზომვით.
ზედმეტად მოშვებული ჯაჭვი შეიძლება ურტყამდეს საქანელას, არათანაბრად მუშაობდეს და ექსტრემალურ შემთხვევაში ვარსკვლავიდანაც კი ჩამოვარდეს. ზედმეტად დაჭიმული ჯაჭვი კი განსაკუთრებით საშიშია: დაკიდების მუშაობისას მისი დატვირთვა იზრდება, რაც აზიანებს ჯაჭვს, ვარსკვლავებსა და გამომავალი ლილვის საკისარს.
დაჭიმვისას ორივე მხარეს მარკერები ზუსტად შეადარეთ, თუმცა მხოლოდ მათ ნუ ენდობით. ბორბლის გასწორება უნდა იყოს თანაბარი, ხოლო დაჭიმვის შემდეგ საჭიროა ღერძის სამაგრის სწორი მომენტით მოჭერა. თუ ტექნიკურ პროცედურაში დარწმუნებული არ ხართ, სერვისის დახმარება უფრო გონივრული არჩევანია, ვიდრე გადაცემათა სისტემის დაზიანების რისკი.
არათანაბარი დაჭიმულობის შემოწმება
ბორბალი ხელით ნელა დაატრიალეთ და რამდენიმე სხვადასხვა წერტილში შეამოწმეთ ჯაჭვის თავისუფალი სვლა. თუ ერთ ადგილზე ჯაჭვი ნორმალურად მოძრაობს, სხვა ადგილას კი მკვეთრად იჭიმება, შესაძლებელია მისი არათანაბარი გაწელვა დაიწყო. ასეთ დროს მხოლოდ რეგულირება პრობლემას არ აგვარებს – აუცილებელია სრული დათვალიერება.
როდის იცვლება ჯაჭვი და ვარსკვლავები
ჯაჭვი, წინა და უკანა ვარსკვლავები ერთ სისტემად მუშაობს და ხშირად ერთად უნდა შეიცვალოს. მხოლოდ ჯაჭვის ან მხოლოდ ერთი ვარსკვლავის გამოცვლამ შეიძლება ახალი ნაწილის სიცოცხლე მნიშვნელოვნად შეამციროს. განსაკუთრებით ფრთხილად იყავით იაფი, უცნობი წარმოშობის კომპონენტებთან – გადაცემათა სისტემაში ხარისხი პირდაპირ კავშირშია საიმედოობასთან.
ცვეთის ნიშნებია გაჭიმვის რეგულირების ზღვართან მისვლა, გაჭედილი ან დაზიანებული რგოლები, ხშირი დაჭიმვის საჭიროება, ჟანგი და ვარსკვლავის კბილები, რომლებიც ბასრ ან კაუჭისებრ ფორმას იღებს. ასევე სცადეთ უკანა ვარსკვლავის ყველაზე უკანა წერტილში ჯაჭვის ოდნავ გაწევა. თუ ჯაჭვი კბილიდან აშკარად შორდება, სისტემას უკვე სერიოზული შემოწმება სჭირდება.
დაზიანებულ ჯაჭვზე შორ მარშრუტში გასვლა ცუდი კომპრომისია. შეიძლება ქალაქში რამდენიმე დღე კიდევ იმუშაოს, მაგრამ აღმართზე, მგზავრით, ბარგით ან გრუნტის გზაზე დატვირთვა სრულიად სხვაა. განსაკუთრებით ტურინგისას, როცა ბოქსები და ჩანთები მოტოციკლს დამატებით მასას აძლევს, გადაცემათა სისტემის მდგომარეობა გამგზავრებამდე უნდა იცოდეთ.
ჩვევები, რომლებიც ჯაჭვს დიდხანს აცოცხლებს
მოვლის ყველაზე ეფექტური ნაწილი ყურადღებიანი მართვაა. მკვეთრი აჩქარებები, უხეში გადართვები და მუდმივად მაქსიმალურ დატვირთვაზე სიარული ჯაჭვს აჩქარებულად ღლის. ეს არ ნიშნავს, რომ მოტოციკლი ფრთხილი მართვის გარეშე ვერ უნდა გამოიყენოთ – უბრალოდ ტექნიკა უნდა მუშაობდეს სწორად და მზადყოფნაში იყოს.
ყოველი ხანგრძლივი გასვლის წინ დააკვირდით ჯაჭვს, ვარსკვლავებს, უკანა ღერძის მდგომარეობას და ბორბლის მიმდებარე ნაწილებს. რამდენიმე წუთი ავტოფარეხში ხშირად უფრო ღირებულია, ვიდრე საათები გზაზე გაუთვალისწინებელი შეკეთების მოლოდინში.
ჯაჭვის მოვლა ის დისციპლინაა, რომელსაც ყველაზე ხშირად მაშინ აფასებენ, როცა უკვე გვიან არის. სანამ შემდეგ მარშრუტს აირჩევთ, ხელით გადაამოწმეთ ეს ერთი სისტემა – მშვიდი, ზუსტი და უსაფრთხო მგზავრობა სწორედ ასეთი პატარა, მაგრამ სერიოზული ჩვევებით იწყება.